Gradual Speed

Para se tratar dun filme cuxo título describe o mecanismo, relativamente sinxelo, que se empregou para o crear, a película en 16 mm de Els van Riel introduce un conxunto de sorprendentes transfiguracións que, dun xeito magnífico, fan intervir a forma no prolongado período pasado con persoas, animais, acontecementos e obxectos, en cuxa compaña a cineasta esboza unhas preocupacións filosóficas maiores referidas ao amor, a fixeza, a representación e a perda.

A cámara, posicionada coidadosamente, comeza cun único encadramento, mentres o obturador se mantén aberto, e a continuación a súa velocidade aumenta de maneira imperceptible, o que acelera a frecuencia dos fotogramas e, así, cambia o tempo de exposición para cada fotograma sucesivo; isto, ao cabo, produce unha imaxe visible en movemento cuxa velocidade, á maneira dos Keystone Cops, varía pola súa vez e acaba compasándose ao tempo real.

Para facer o filme, van Riel inspirouse en parte no seu achado casual da historia de Vladimir Shevchenko, un dos primeiros fotógrafos que presenciaron as atroces consecuencias inmediatas do desastre nuclear de Chernóbil e os gravaron en placa sensible. O grao real de sensibilidade daquilo ficou patente na película que empregou, a cal, ao procesarse, mostraba os efectos característicos da radiación intensa na emulsión. El mesmo acabou sucumbindo a un envelenamento por radiación.

Como observa Van Riel, «É esa relación inextricable a que deita unha longa sombra sobre este filme-escultura reflexivo, coma unha idea de última hora que nos lembra que a película é primeiramente un corpo que leva en si os vagos rastros doutros corpos, sempre nun equilibrio entre a aparición e a desaparición».

Estas observacións maniféstanse na precisión do axuste temporal que fai do tema que trata, axuste que somete a interminables renovacións, de modo que, por exemplo, a inminente aceleración da súa nai mentres bota unha soneca, cuxos enredos acaban pesando moito no simple cambio de velocidade, se converte no único que debemos saber sobre táboas de exposición e sobre o paso abstracto do tempo.

É esta epifanía interior, e non ningún resplandor que se produza na pantalla, a que ten o maior poder de influencia.